Ethisch kompas

Ethisch kompas

‘Gezonde mensen en een gezonde wereld’, daar is in principe ieder mens voor. Maar hoe zou je als individu en collectief handelen als je wilt bijdragen aan een situatie met ‘gezonde mensen en een gezonde wereld’? Waar baseer je je keuzes op? Er zijn vele aanknopingspunten in literatuur en onderzoek te vinden. Wij lichten er een tweetal uit die belangrijk zijn geweest voor de inhoud van het document Ethisch kompas (zie onderaan deze pagina). 

Rechtvaardigheid: voorkomen van afruilrelaties

Constatering: een ontwikkeling is pas gezond als afruilrelaties tussen het ‘hier en nu’ en ‘daar (elders in de wereld) en later (toekomstige generaties’) worden voorkomen. Op dit moment gaat de welvaartsgroei in rijke Westerse landen zoals Nederland gepaard met verliezen op andere terreinen. De eerste afruil is dat welvaart in het ‘hier en nu’ samen gaat met een afname van belangrijke natuurlijke hulpbronnen in Nederland waardoor ze voor ‘later’, toekomstige generaties, niet meer beschikbaar zijn. Een tweede afruil is dat de welvaart in het ‘hier en nu’ door de relatief grote grondstoffenimport gepaard gaat met een hoge druk op de welvaart ‘daar’ in de wereld, met name in de ontwikkelingslanden. Zie voor meer informatie over afruilrelaties bijvoorbeeld in Nederland de jaarlijkse Monitor Brede Welvaart van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). Hierin wordt beschreven hoe de welvaart zich in de brede zin – economisch, ecologisch, sociaal-maatschappelijk – in  Nederland ontwikkelt.

Niet-weten: afwezigheid van onfeilbare indicatorensets en data geeft geen ethisch antwoord

Constatering: er bestaan geen onfeilbare indicatorensets waarop ‘juist handelen’ gebaseerd kan worden en datasets vertellen niet wat ‘juist handelen’ is. Rapportages zoals bijvoorbeeld de voortgang van de Sustainable Development Goals (SDG’s) in Nederland, laten zien dat er geen onfeilbare indicatorensets bestaan. Aan de selectie van indicatoren wordt veel aandacht besteed, maar niet voor alle indicatoren zijn kwalitatief goede (valide, betrouwbare, internationaal vergelijkbare) en recente data beschikbaar. Daarnaast geldt voor goede wetenschappelijke datasets dat ze zo objectief als mogelijk zijn. Zij bieden informatie op basis waarvan het individu en het collectief (politiek, samenleving, bedrijfsleven) keuzes kunnen maken over wat ‘juist handelen’ is om een situatie van ‘gezonde mensen en een gezonde wereld’ te realiseren. Keuzes die worden gebaseerd op basisprincipes met een ethische dimensie. De vraag is welke basisprincipes zou je dan het beste kunnen volgen als je wilt bijdragen aan de gezondheid van mens en planeet?

Ethisch kompas ‘gezonde mensen en een gezonde wereld’

Het Ethisch kompas ‘gezonde mensen en een gezonde wereld’ geeft een antwoord op het ethisch vraagstuk: hoe zou je als individu en collectief handelen als je wilt bijdragen aan een situatie met gezonde mensen en een gezonde wereld? Waarbij in het document allereerst uiteen wordt uitgezet wat onder ‘gezonde mensen’ en een ‘gezonde wereld’ wordt verstaan en wat dat betekent voor het paradigma – denkkader – van waaruit wij naar de wereld kijken.